การใช้ปุ๋ยเคมีในระบบปลูกพืชไร่ ตอนที่ 4 ผลการวิจัยการใช้ปุ๋ยในระบบปลูกมันสำปะหลัง

ตอนที่ 4 
ผลการวิจัยการใช้ปุ๋ยในระบบปลูกมันสำปะหลัง

....มันสำปะหลัง เป็นพืชที่เหมาะที่สุดในการที่จะนำระบบการปลูกพืชแซมหรือในระบบปลูกพืช
หมุนเวียนมาปฏิบัติ เพื่ออนุรักษ์ดินและใช้ผลประโยชน์จากการตกค้างของปุ๋ยที่ฟอสเฟตในดิน 
โดยที่มันสำปะหลังมีระยะปลูกกว้าง 1 เมตร และเป็นพืชที่เจริญเติบโตช้าในระยะแรก ตั้งแต่
ปลูกถึงระยะแตกกอประมาณ 3 เดือน ดังนั้นสามารถที่จะนำเอาพืชอายุสั้นมาปลูกแซมได้ 
ก่อนที่จะถูกร่มเงาพุ่มมันสำปะหลังบังแสงสว่าง

การใช้ปุ๋ยเคมีในระบบพืชหมุนเวียนเพื่อการปลูกมันสำปะหลังระยะยาว

โดย โชติ สิทธิบุษย์, ประวัติ อุทโยภาศ, ชุมพล นาควิโรจน์, ชัยโรจน์ วงศ์วิวัฒน์ไชย, 
มณฑล เสวตานนท์ และ กอบเกียรติ ไพศาลเจริญ
เอกสารวิชาการด้านปฐพีวิทยา เล่ม 2 ประจำปี 2528

 


....กลุ่มงานวิจัยความอุดมสมบูรณ์ของดินและปุ๋ยพืชไร่, กองปฐพีวิทยา, กรมวิชาการเกษตรได้
ทำการทดลองระยะยาวเป็นเวลา 9 ปี เพื่อหาข้อมูลการปรับปรุงดินไร่มันสำปะหลังด้วยระบบ
การปลูกพืชตระกุลถั่วหมุนเวียนสลับปีกับมันสำปะหลัง โดยใช้ถั่วลิสง-ถั่วมะแฮะ และถั่วเขียว-
ถั่วมะแฮะ เป็นตัวแทนพืชตระกูลถั่ว ได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2518 ในดินชุดห้วยโป่ง โคราช
และยโสธร ซึ่งเป็นดินที่ใช้เพราะปลูกมันสำปะหลังส่วนใหญ่ ในปี 2526 เป็นปีที่ครบวงจรของ
ระบบเป็นรอบที่สอง ได้รวบรวมข้อมูลผลผลิตพืชแต่ละชนิดและข้อมูลคุณสมบัติทางเคมีของดิน
ในแต่ละระบบของการปลูกพืชหมุนเวียน ผลการทดลองพบว่าการปลูกพืชตระกูลถั่วแบบต่าง ๆ 
หมุนเวียนกับมันสำปะหลังไม่ทำให้ผลผลิตของมันสำปะหลังเพิ่มขึ้น การที่ไถกลบซากพืช
ตระกูลถั่วกลับลงดินแม้ไม่มีผลในการเพิ่มปริมาณอินทรียวัตถุแต่มีแนวโน้มที่จะรักษาปริมาณ
ธาตุอาหารในดินให้อยู่ที่ระดับเดิม และการใส่ปุ๋ยเคมี 8-8-8 กก./ไร่ ของ N-P2O5-K2O มี
แนวโน้มทำให้มีการสะสมฟอสเฟตในดิน การปลูกถั่วลิสงเป็นพืชหมุนเวียนสลับปีกับมันสำปะหลัง
ได้ผลดีกว่าการปลูกถั่วเขียว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในดินชุดยโสธร

....เมื่อพิจารณาถึงรายได้เฉลี่ยในแต่ละระบบ โดยคิดรายได้เฉลี่ยในแต่ละรูปแบบการปลูกพืช
ตั้งแต่ปีแรกจนถึงปีสุดท้ายในช่วง 9 ปี ในดินชุดห้วยโป่งและดินชุดโคราช และ 8 ปี ในดินชุด
ยโสธรพบว่าระบบมันสำปะหลัง-ถั่วลิสง แบบ 1-1 ปี สามารถเพิ่มรายได้เฉลี่ยสูงสุด กล่าวคือ
ในดินชุดห้วยโป่งรายได้เพิ่มเฉลี่ย 31% (648 บาท/ไร่/ปี) และดินชุดยโสธรรายได้เฉลี่ยเพิ่ม 57% (1,334 บาท/ไร่/ปี) จากการปลูกมันสำปะหลังอย่างเดียวโดยใส่ปุ๋ยเคมีถึง 563 และ 844 
บาท/ไร่/ปี ที่ดินชุดห้วยโป่งและชุดยโสธร ตามลำดับ สำหรับดินชุดโคราชระบบมันสำปะหลัง-ถั่วลิสงแบบ 3-1 เพิ่มรายได้เฉลี่ยสูงสุด 22% จากมันสำปะหลังไม่ใส่ปุ๋ยแต่เพิ่มจากมันสำปะหลัง
ใส่ปุ๋ยเพียง 285 บาท/ไร่/ปี แสดงว่าควรใช้ถั่วลิสงปลูกหมุนเวียนกับมันสำปะหลังแบบ 1-1 คือ ปลูกมันสำปะหลังหนึ่งปีสลับกับปลูกถั่วลิสง-ถั่วแฮะ ในปีถัดไป ซึ่งจะให้ผลตอบแทนสูงสุด

....การปลูกมันสำปะหลังหมุนเวียนกับถั่วลิสงปลูกตามด้วยถั่วมะแฮะได้ผลดีและมีความเหมาะสม
ในดินแหล่งปลูกมันสำปะหลังชุดห้วยโป่ง ชุดโคราช และชุดยโสธร แต่ไม่ควรปลูกถั่วเขียว
หมุนเวียนในดินชุดยโสธรเมื่อปลูกมันสำปะหลังติดต่อมานาน การยกระดับกำลังผลิตของดิน
ไร่มันสำปะหลังโดยการปลูกพืชหมุนเวียนยังได้รับผลไม่ดีนัก คือไม่สามารถเพิ่มปริมาณ
อินทรีย์วัตถุและธาตุอาหารในดินอย่างเด่นชัด แต่มีแนวโน้มรักษาสภาพให้อยู่ระดับเดิมหรือ
มีการลดต่ำลงน้อย ในขณะเดียวกันการใช้ปุ๋ยเคมี 8-8-8 กก./ไร่/ปี ของ N-P2O5-K2O มีแนวโน้มเกิดการสะสมฟอสเฟตในดิน ฉะนั้นการบำรุงรักษาประสิทธิภาพในการผลิตของดิน
ไร่มันสำปะหลังโดยการปลูกพืชหมุนเวียนจะต้องคำนึงถึงพืชตระกูลถั่วที่มีพุ่มในหนาแน่นมีอัตรา
การเจริญเติบโตได้รวดเร็ว และมีคุณสมบัติทนแล้งด้วย เช่น ถั่วลิสง