การให้ปุ๋ยไม้ดอก ตอนที่ 1 หลักการให้ปุ๋ยไม้ดอก

ตอนที่ 1 
หลักการให้ปุ๋ยไม้ดอก

ดร.นันทรัตน์ ศุภกำเนิด
นักวิชาการเกษตร ศูนย์วิจัยพืชสวนเชียงราย 
อ. เมือง จ. เชียงราย 57000


1. คำนำ

ไม้ดอกเป็นพืชที่ต้องการความสวยงามทั้งดอกและใบ เกษตรกรมักใส่ปุ๋ยในปริมาณที่มากเพื่อเร่งการเจริญเติบโตของต้น
และขนาดของดอก นอกจากนี้ เกษตรกรยังเลือกใช้ปุ๋ยที่มีราคาแพงเเพราะเชื่อว่าปุ๋ยคุณภาพดีต้องแพง และมีการพ่นปุ๋ยเกล็ด
และฮอร์โมนทางใบบ่อยครั้งโดยมีความเชื่อว่าจะทำให้ได้ดอกที่มีคุณภาพดี สีสวย ซึ่งเป็นสาเหตุให้ต้นทุนการผลิต
ของเกษตรกรสูงขึ้นกว่าที่ควรจะเป็น จากการนำเทคนิคการวิเคราะห์ธาตุอาหารในพืชมาศึกษาปริมาณธาตุอาหาร
ที่พืชต้องการตลอดระยะการเจริญเติบโต ทำให้ทราบว่าควรจะต้องใส่ปุ๋ยเพิ่มให้แก่พืชเท่าใดนอกเหนือจากที่มีอยู่แล้วในดิน วิธีการนี้จะทำให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยในปริมาณที่เหมาะสมกับความต้องการของพืชแต่ละชนิดได้

2. สิ่งที่เกษตรกรควรทราบก่อนปลูก

2.1 ไม้ดอกที่ต้องการปลูกเป็นไม้ดอกประเภทไหน ไม้ดอกที่ปลูกจากหัวหรือเมล็ดมักจะใช้อาหารที่สะสมอยู่ในหัวหรือเมล็ดสำหรับการเจริญเติบโตระยะแรกหรือจนกว่าราก
จะดูดน้ำและอาหารจากดินได้ ไม่จำเป็นต้องใส่ปุ๋ยรองพื้นก่อนปลูกโดยเฉพาะอย่างยิ่งไนโตรเจนและโพแทสเซียมซึ่งเป็นปุ๋ย
ที่ละลายน้ำง่าย เมื่อมีฝนตกหรือให้น้ำมากเกินไปจะมีการละลายของปุ๋ยและซึมลงลึกเลยระบบราก ต้นไม้ดูดไปใช้ไม่ได้ อย่างไรก็ตาม ไม้ดอกประเภทนี้ต้องการธาตุอาหารมากโดยเฉพาะอย่างยิ่งโพแทสเซียมในการสร้างหัวหรือเมล็ดหลังการ
ออกดอก ซึ่งปริมาณธาตุอาหารที่ต้องการจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของต้น ปริมาณและขนาดของหัวหรือเมล็ด
ที่สร้างสำหรับไม้ดอกที่ปลูกจากกิ่งปักชำนั้น รากจำเป็นต้องดูดอาหารจากดินหลังปลูกเพราะไม่มีแหล่งของอาหารสะสม
สำหรับการเจริญเติบโต ดังนั้น ปุ๋ยรองพื้นหรือการให้ปุ๋ยหลังปลูกจึงมีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช

2.2 ชีพจักรและสรีระวิทยาของไม้ดอกที่ต้องการปลูก การที่เราทราบวงจรชีวิตของต้นไม้จะทำให้ทราบความ
ต้องการของต้นไม้ได้ดี พืชต้องการธาตุอาหารและน้ำสำหรับการเจริญเติบโตในแต่ละช่วงเวลาแตกต่างกัน

2.3 สภาพแวดล้อม/ช่วงเวลาที่เหมาะสมต่อการปลูก เกษตรกรต้องทราบถึงปัจจัยต่างๆที่มีผลต่อการเจริญเติบโต การออกดอก และการสร้างหัวพันธุ์หรือเมล็ดพันธุ์ของไม้ดอกที่ต้องการปลูก เช่น เป็นพืชไวแสง ต้องการความเย็น หรือต้องการความร้อนเพื่อกระตุ้นการงอกของหัวหรือเมล็ดพันธุ์ เป็นต้น

2.4 ชนิดของดินปลูก เกษตรกรต้องเลือกพื้นที่ปลูกให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของไม้ดอกแต่ละชนิด ซึ่งในความเป็นจริงแล้วเกษตรกรส่วนใหญ่ก็ไม่มีโอกาสเลือกมากนัก ดังนั้น การปรับปรุงดินก่อนปลูกให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของไม้ดอกแต่ละชนิดจึงเป็นสิ่งสำคัญ เช่น ถ้าเป็นไม้ดอกที่สร้างหัวใต้ดิน ดินปลูกต้องมีความร่วนซุยและมีการระบายน้ำดี แต่เกษตรกรจะทราบได้อย่างไรว่าควรต้องปรับปรุงดินก่อนปลูกอย่างไรนั้น นักวิชาการเกษตรจะให้คำแนะนำแก่เกษตรกรได้

3. จำเป็นหรือไม่ที่ต้องวิเคราะห์ดินก่อนปลูก

การวิเคราะห์ดินก่อนปลูกจะทำให้เกษตรกรทราบว่าดินนั้นๆเหมาะสมสำหรับพืชที่จะปลูกหรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งระดับความเป็นกรดของดินที่ไม่เพียงแต่มีผลโดยตรงแก่พืชที่ปลูกเท่านั้นยังอาจมีผลโดยอ้อมด้วย เช่น มีผลต่อการเจริญของเชื้อโรคบางอย่างในดินที่มีผลโดยตรงต่อการเจริญเติบโตของพืช การวิเคราะห์ดินจะบอกให้ทราบว่าเกษตรกรควรต้องปรับปรุงดินก่อนปลูกอย่างไรจึงจะยับยั้งการเจริญหรือลดการแพร่ระบาด
ของโรคได้โดยที่ไม่ต้องใช้สารเคมีพ่น ความเป็นกรดเป็นด่างของดินมีผลต่อการละลายหรือความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหาร
ต่างๆที่มีอยู่ในดิน นอกจากนี้ การวิเคราะห์ดินจะบอกให้ทราบถึงระดับความอุดมสมบูรณ์ของดินที่จะปลูกว่ามีธาตุอาหารพอเพียง
หรือยัง ควรต้องมีการใส่ปุ๋ยเพิ่มเติมหรือไม่ เนื่องจากไม้ดอกเป็นพืชอายุสั้น การแก้ไขอาการขาดธาตุอาหารมักจะไม่ทันการณ์มีผลทำให้ปริมาณผลผลิตต่ำและคุณภาพของไม้ดอกด้อยกว่าเกณฑ์มาตรฐาน
ดังนั้น การวิเคราะห์ดินก่อนปลูกจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นมากสำหรับการปลูกไม้ดอก