การจัดการสารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูตระกูลส้มอย่าง มีประสิทธิภาพและยั่งยืน ตอนที่ 4 การใช้สารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูตระกูลส้มอย่างมีประสิทธิภาพ : เลือกช่วงการพ่นเวลาที่เหมาะสม

การจัดการสารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูตระกูลส้มอย่าง
มีประสิทธิภาพและยั่งยืน

ตอนที่ 4 การใช้สารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูตระกูลส้มอย่างมีประสิทธิภาพ : 
เลือกช่วงการพ่นเวลาที่เหมาะสม (Timing)


โดย วิทย์ นามเรืองศรี

กองกีฏและสัตววิทยา กรมวิชาการเกษตร จตุจักร กรุงเทพฯ

ตอนที่ 4 การใช้สารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูตระกูลส้มอย่างมีประสิทธิภาพ : เลือกช่วงการพ่นเวลาที่เหมาะสม (Timing)

      การใช้สารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูตระกูลส้มอย่างมีประสิทธิภาพ ควรพิจารณา ถึง 

1) เทคนิคการใช้สารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูไม้ผลที่เหมาะสม (Technique)
2) เลือกช่วงการพ่นเวลาที่เหมาะสม (Timing) และ 
3) สารป้องกันกำจัดแมลงและการใช้อย่างมีประสิทธิภาพ (Treatment)

ในตอนนี้จะขอกล่าวถึงข้อที่ 2) คือเลือกช่วงการพ่นเวลาที่เหมาะสม (Timing)

   เลือกช่วงการพ่นเวลาที่เหมาะสม (Timing)

     การพ่นสารป้องกันและกำจัดแมลงในช่วงเวลาที่เหมาะสม เป็นปัจจัยที่สำคัญทำให้การกำจัด ที่มีประสิทธิภาพของ
แมลงศัตรูเป้าหมาย ถึงแม้ว่าการเลือกใช้สารที่มีประสิทธิภาพที่ดีในการกำจัด ตลอดจนเทคนิคและเครื่องมือการใช้ที่
เหมาะสมถูกต้อง จะยังทำให้มีการระบาดบ้าง ดังนั้นช่วงเวลาที่เหมาะสมจะขึ้นกับปัจจัยต่างๆ ดังนี้

  • ระยะการพัฒนาของพืช ในแต่ระยะพัฒนาของพืช แมลงศัตรูพืชจะมีความชอบต่อการวางไข่ การหาอาหาร ของแมลงแต่ละชนิดต่างกัน เช่น เพลี้ยไฟเข้าทำลายในระยะยอดอ่อน ผลอ่อน
  • ระยะวัยของแมลงศัตรูพืช มีความชอบที่เข้าทำลายต่างกัน เช่น แมลงวันผลไม้ Bactrocera dorsalis วางไข่บนผลไม้ในระยะใกล้สุกและการทำลายของหนอนแมลงวันผลไม้
  • ระยะของพืชที่มีต่อความรุนแรงของการทำลาย ในแต่ละระยะของพืชความเสียหายเกิดจากการทำลายของแมลงมีระดับความรุนแรงที่ต่างกัน เช่น เพลี้ยไฟชองเขี่ยดูดระยะผลองุ่นอ่อน ทำให้เกิดรอยแผลจนผลโตที่มีผลต่อคุณภาพผลผลิต
  • ช่วงระยะฤดูกาล การระบาดของแมลงแต่ละชนิดจะมีความสัมพันธ์กับสภาพภูมิอากาศ เช่นหนอนชอนใบส้มมีการระบาดกับใบอ่อนของพืชตระกูลส้มสูงหน้าฝนมากกว่าหน้าแล้ง
  • ระยะช่วงเวลากลางวันหรือกลางคืน แมลงแต่ละกลุ่มช่วงการหาอาหาร เข้าทำลายจะแตกต่างกันไปตามช่วงการเวลาในระยะกลางวันและกลางคืน เช่นผีเสื้อกลางวัน

ดังนั้นการพ่นสารกำจัดแมลงโดยทั่วๆ ไป จึงควรแบ่งได้ 2 ระยะ :

  1. 1. การพ่นสารป้องกำจัดแมลงศัตรูส้มก่อนมีการเข้าทำลาย
    ระยะพัฒนาส้มต่างๆ การพ่นสารฆ่าแมลงในรูปการป้องการทำลาย (Preventive) เป็นการพ่นสารป้องกันในระยะก่อนที่แมลงศัตรูส้มจะเข้ามาทำลาย เช่นระยะเจริญต่างๆ ของส้ม 
    ที่จะเกิดการเข้าทำลายจากแมลงศัตรูส้ม ได้แก่ ระยะผลิยอด ผลิใบอ่อน ระยะดอกหรือผลอ่อน มักพบเพลี้ยไก่แจ้ส้มเข้ามาทำลาย 
    ดังนั้นแนวทางปฏิบัติจึงควรบันทึกการระบาดของแมลงศัตรูส้ม และภูมิอากาศท้องถิ่นในแต่ละรอบปี 
    เพื่อนำมาสรุปปรับใช้ในระบบการเฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์คาดคะเนศัตรูพืชในรอบปีต่อๆไป 
    จุดอ่อนของการป้องกันกำจัดแบบนี้ คือ มีระยะเจริญต่างๆ กระจายตลอดฤดูเนื่องจากการจัดการเรื่องดินไม่ดีพอ 
    สารป้องกันกำจัดแมลงชนิดนี้มีน้อย ไม่เป็นที่นิยมของเกษตรกร เนื่องจากสารมีคุณสมบัติที่เฉพาะจงสูง 
    การออกฤทธิ์กำจัดแมลงมักไม่ทันเหตุการณ์การระบาด และคงฤทธิ์บนต้นพืชสั้น เช่น สารสกัดจากพืชธรรมชาติ สารสะเดา 
    สารน้ำมันกำจัดศัตรูพืช หรือสารฆ่าแมลงชนิดอ่อนและมีพิษต่อศัตรูธรรมชาติต่ำ เช่น ไดเมทโธเอท

    2. การพ่นสารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูส้มเมื่อเกิดมีการระบาด 
    เมื่อมีการระบาดของแมลงศัตรูส้มแต่ละชนิดต้องถึงระดับความหนาแน่นที่ไม่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่พืชทั้งผลผลิต
    และคุณภาพ เช่น หนอนชอนใบส้มระดับการระบาดที่ก่อให้เกิดความเสียหายที่ 50% ของการสำรวจ 
    สารที่ใช้ทำให้รักษาผลผลิตและคุณภาพรูปลักษณ์ไม่ให้เสียหาย ลดมลพิษตกค้าง ประหยัด ลดต้นทุนการผลิต 
    อนุรักษ์ศัตรูธรรมชาติ รักษาสิ่งแวดล้อมและเป็นการใช้สารอย่างมีเหตุผลตรงตามเป้าหมาย 
    แต่มีข้อเสียไม่สามารถใช้ในกรณีมีแมลงศัตรูส้มหลายชนิดทำลายในช่วงเดียวกัน สารที่ใช้ เช่น น้ำมันปิโตรเลียมกำจัดศัตรูพืช 
    สารอิมิดาโคลพริด

ตอนต่อไปเป็นเรื่อง
การใช้สารป้องกันกำจัดแมลงศัตรูตระกูลส้มอย่างมีประสิทธิภาพ : สารป้องกันกำจัดแมลงและการใช้อย่างมีประสิทธิภาพ (Treatment)
อันเป็นตอนสุดท้ายครับ