การจัดการสวนในสภาวะความแห้งแล้ง ตอนที่ 2 การจัดการดินในสภาวะความแห้งแล้ง

 

รศ.ดิเรก ทองอร่าม
สาขาวิชาส่งเสริมการเกษตรและสหกรณ์
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

....เนื่องจากการจัดการสวนไม้ผลและผักในสภาวะความแห้งแล้ง ประกอบด้วย การจัดการดิน 
การจัดการน้ำ และการจัดการพืช ในที่นี้จะกล่าวถึงการจัดการดิน

....การจัดการดิน ประกอบด้วยการจัดการเพื่อเพิ่มอัตราการซึมของน้ำผ่านผิวดิน การเพิ่ม
ความสามารถในการอุ้มน้ำของดิน และการป้องกันการเสียน้ำจากผิวดิน

1. การจัดการเพื่อเพิ่มอัตราการซึมของน้ำผ่านผิวดิน เป็นการจัดการเพื่อเพิ่มอัตรา
การซึมของน้ำผ่านผิวดินได้เร็ว โดยการเพิ่มแรงดูดซับของดิน โดยการพรวนดินใต้ทรงพุ่ม 
รอบโคนต้น การปล่อยให้มีวัชพืชเจริญเติบโตใต้ทรงพุ่ม การใส่ปุ๋ยหรือสารฮิวมิคแอซิคหรือ
ปูนหรือวัสดุที่ใช้แทนปูน รวมทั้งการใช้วัสดุคลุมผิวดิน

....การจัดการดินที่ต้องการเพิ่มอัตราการซึมของน้ำผ่านผิวดินในสวนผลไม้ที่สำคัญ เช่น 
ทุเรียน เงาะ มังคุด และไม้ผลอื่น ๆ เพื่อให้ความชื้นอยู่ในบริเวณรากพืช โดยการเขตกรรม
สามารถกระทำได้ดังแสดงในตารางที่ 1

 

ตารางที่ 1 การจัดการดินเพื่อเพิ่มอัตราการซึมของน้ำผ่านผิวดินในสวนผลไม้

การจัดการ

ชนิดพืช

หมายเหตุ

ทุเรียน

เงาะ

มังคุด

อื่น ๆ

1. การพรวนดินใต้ทรงพุ่ม

-

+

+

+

ดำเนินการได้เฉพาะพืชที่มี
ระบบรากลึก

2. การปล่อยให้มีวัชพืชคลุม
ผิวดิน ผิวดิน และกำจัดเป็น
ครั้งคราวด้วยสารเคมีชนิด
ดูดซึม

+

+

-

+

ต้องป้องกันไม่ให้หญ้าไซ หญ้าคา
และแห้วหมู ขึ้นเป็นวัชพืชหลัก
และจะใช้ไม่ได้ผลกับ เมื่อต้นไม้
มีผลมีขนาดใหญ่ขึ้น

3. การใส่ปุ๋ยคอก

+

+

+

+

เมื่อใช้กับต้นทุเรียนที่ให้ผลแล้ง ต้องป้องกันการระบาดของโรคโคนเน่า
เป็นพิเศษ

4. การใส่สารฮิวมิคแอซิค

+

+

+

+

ควรใช้กับพืชที่ให้ผลตอบแทน
ค่อนข้างสูง

5. การใส่ปูน หรือวัสดุที่ใช้แทนปูน

+

+

+

+

ต้องใส่ก่อนการใส่ปุ๋ยทางดิน
อย่างน้อย 1 เดือน

6. การคลุมผิวดินด้วย
เศษซากพืชหรือปุ๋ยหมัก

+

+

-

+

ใช้ได้ผลดีเมื่อต้นไม้มีขนาดเล็ก และ
คำนึงถึงผลตอบแทนด้วยว่าคุ้มหรือไม่

หมายเหตุ :

เครื่องหมาย + แสดงว่า สามารถดำเนินการ
- แสดงว่า ไม่สมควรดำเนินการ

ที่มา : สุขวัฒน์ จันทรปรรณิก และคณะ 2535

2 การเพิ่มความสามารถในการอุ้มน้ำของดิน เช่นการเพิ่มอินทรีย์วัตถุ ในรูปของปุ๋ยคอก 
ปุ๋ยพืชสด หรือปุ๋ยหมักลงในดินเพื่อช่วยให้ดินอุ้มน้ำได้ดีขึ้นแลเพิ่มคุณสมบัติในการดูดซับ
ธาตุอาหารพืชในดินได้ดียิ่งขึ้น

3 การป้องกันการเสียน้ำจากผิวดิน สามารถกระทำได้โดยการใช้วัสดุคลุมดินชนิดต่าง ๆ เช่น 
เศษซากพืชต่าง ๆ ใบไม้แห้ง ฟางแห้ง นอกจากนี้ยังรวมไปถึงการปลูกพืชคลุมดิน เช่น การปล่อย
ให้วัชพืชเจริญเติบโตคลุมผิวดิน