การจัดการน้ำเพื่อการปลูกถั่วเหลือง

โดย รศ. ดิเรก ทองอร่าม

.

......ถั่วเหลืองเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญยิ่งของประเทศไทยชนิดหนึ่ง ที่สามารถใช้ประโยชน์ได้มากมาย เช่น น้ำมันพืช น้ำนมถั่วเหลือง อาหาร สบู่ หมึกพิมพ์ อาหารสัตว์

......พันธุ์ถั่วเหลืองหลายพันธุ์ที่ปลูกในปัจจุบัน เช่น สจ 1 , สจ 2 , สจ 4 , สจ 5 มีอายุอยู่ระหว่าง 95 -110 วัน ปลูกในอัตรา 
57 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งก่อนปลุกควรคลุกเชื้อไรโซเนียมเสียก่อน ปกติปลูกกันในเดือนพฤษภาคม - มิถุนายน และ
ธันวาคม - มกราคม

.......ถั่วเหลืองชอบดินร่วนปนทราย มี pH ระหว่าง 5.5 - 6.5 ไม่ควรปลูกถั่วเหลืองในดินที่เป็นเกลือและเปรี้ยว ปุ๋ยที่ใช้ คือ 
6-24-24 อัตรา 25-30 กิโลกรัมต่อไร่ ถ้ามีการดูแลรักษาดี ผลผลิตเฉลี่ยจะได้ประมาณ 300 - 400 กิโลกรัมต่อไร่ในกรณีที่เป็นเมล็ดแห้ง แต่ถ้าเป็นถั่วแระจะได้ราว 250 - 350 กิโลกรัมต่อไร่

 

ความต้องการน้ำของถั่วเหลือง

......ความต้องการน้ำเพื่อการเจริญเติบโตของถั่วเหลืองตลอดอายุมีปริมาณประมาณ 400 - 450 มิลลิเมตร หรือเฉลี่ย 3.5 - 4.5 
มิลลิเมตรต่อวัน ซึ่งมีปริมาณการใช้ในช่วงต่าง ๆ ของการเจริญเติบโตโดยประมาณแสดงในภาพที่ 1

ระยะเวลาการเจริญเติบโต

ตั้งตัว (1)

เติบโต (2)

ออกดอก(3)

สร้างผลผลิต(4)

แก่ (5)

ระยะเวลา (วัน)

10

30

25

30

10

ปริมาณความต้องการใช้น้ำ

รวม

35

120

112.5

126

35

(มิลลิเมตร)

เฉลี่ยต่อวัน

3.5

4

4.5

4.5

3.5

 

ภาพที่ 1 ช่วงการเจริญเติบโตและปริมาณความต้องการใช้น้ำของถั่วเหลือง

 

การให้น้ำและผลผลิต

......ในระยะการงอกของเมล็ด จะต้องมีน้ำเพียงพอระหว่างระยะเวลาการเจริญเติบโตทางลำต้น ถ้าน้ำน้อยไปหรือมากไปจะทำ
ให้เติบโตช้าลง ช่วงที่ไวต่อการขาดน้ำมากที่สุดคือ ช่วงการออกดอก (3) และช่วงการสร้างเมล็ด (4) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง
ปลายของการออกดอกและช่วงสร้างเมล็ดตอนต้น

ถ้าขาดน้ำจะทำให้ดอกและฝักร่วงมาก การให้น้ำหลังจากที่ขาดน้ำอย่างรุนแรงในช่วงออกดอกก็จะมีผลอย่างเดียวกันในกรณี
ที่น้ำต้นทุนจำกัดหรือมีน้ำเพื่อเพาะปลูกน้อย จะประหยัดน้ำได้ โดยลดการให้น้ำในช่วงการการเติบโตทางลำต้น โดยเฉพาะ
อย่างยิ่งเมื่อใกล้จะเก็บเกี่ยว บางครั้งอาจต้องให้น้ำก่อนปลูกเพื่อให้พืชตั้งตัวได้แข็งแรง ส่วนในตอนปลายช่วงออกดอกและ
ในช่วงสร้างเมล็ดตอนต้นไม่ควรจะมีการประหยัดน้ำไว้เลย

 

การดูดน้ำของถั่วเหลือง

......ถ้าดินมีน้ำเพียงพอ การแผ่ขยายของรากในระยะแรกในดินที่ลึกจะค่อนข้างแข็งแรงและรวดเร็ว และมักจะรวดเร็วมากที่สุด
หลังจากการเริ่มออกดอกแล้ว รากแก้วอาจจะลึกลงมาก แต่ถ้าความลึกของดินมีจำกัด รากแก้วจะสั้นแต่ออกรากทางข้างมากขึ้น การปลูกถั่วเหลืองในดินเหนียวรากถั่วเหลืองจะผ่านเข้าไปในชั้นดินที่แน่นได้เพียงเล็กน้อยโดยทั่วไปรากถั่วเหลืองจะอยู่หนาแน่น
ในระยะ 0.6 เมตรชั้นบนดิน และบางที 0.3 เมตร ชั้นบนดินมีความชื้นมากพอโดยเฉพาะอย่างยิ่งในตอนปลายช่วงการเติบโต พืชอาจจะดึงดูดในส่วนล่างของเขตรากพืชได้มาก อย่างไรก็ดีตามปกติถั่วเหลืองจะดึงดูดน้ำ 100 % จากระยะ 0.6 เมตรชั้นบน
ถึงลึก 1.3 เมตร

 

การกำหนดการให้น้ำ

......ตามปกติการปลูกถั่วเหลืองมักจะอาศัยน้ำฝนอยู่บ้าง และใช้น้ำชลประทานเป็นส่วนเพิ่มเติม ในหลายท้องที่อาจจะให้น้ำ
ชลประทานเพิ่มเติมเพียงครั้งสองครั้ง ในช่วงระยะวิกฤตก็สามารถเพิ่มผลผลิตได้มาก ถ้าให้น้ำครั้งเดียวควรจะเป็นในช่วง
ออกดอกตอนปลาย ซึ่งเริ่มจะมองเห็นฝักเล็ก ๆ ถ้าให้น้ำ 2 ครั้ง ตามปกติ ครั้งแรกจะให้ก่อนเมล็ดงอกเพื่อพืชจะได้ตั้งตัว
ได้เร็ว ถ้าให้น้ำ 3 ครั้ง ครั้งที่ 3 ควรจะให้ตอนต้นของการเติบโตของเมล็ดในฝักจะดีที่สุด ทั้งนี้เพราะระยะที่ถั่วเหลือง
ต้องการน้ำหลังจากเติบโตคือ ออกดอกกับเริ่มเป็นฝัก

......ในทางปฏิบัติจะให้น้ำทุก 14 วันต่อครั้ง แต่ในช่วงออกดอกจะให้น้ำ 7 วันต่อครั้ง

 

วิธีการให้น้ำ

......การปลูกถั่วเหลืองส่วนมากนิยมให้น้ำด้วยระบบร่องคู ในการให้น้ำแบบเป็นร่องคูนี้จะมีระยะห่างระหว่างต้น 20 -25 เซนติเมตร ปลูกหลุมละ 1 ต้น